Hệ thống nhà băng Việt Nam và 3 điểm rất yếu

Ông Keith Pogson Nhiều ý kiến cho rằng, quá trình tái cơ cấu hệ thống nhà băng Việt Nam đang diễn ra khá chậm chạp. Theo ông, để quá trình này diễn ra tiện lợi hơn, cần thêm những điều kiện tương trợ nào? Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng là một vấn đề khôn xiết phức tạp, chỉ có thể diễn ra trôi chảy với các nhân tố căn bản: Một là, hệ thống pháp luật phải mang tính tương trợ, cho phép các ngân hàng tự mua bán, sáp nhập với nhau một cách dễ dàng, gạt bỏ những chướng ngại về mặt hành chính và pháp lý. Hai là, các chính sách thuế khuyến khích các nhà băng sáp nhập với nhau hơn là làm tăng các chi phí để cản ngăn quá trình sáp nhập. Ba là, cần tạo ra sự tương trợ đối với thị trường vốn và căn bản là thị trường phải có sự xuất hiện của cả người bán và người mua sẵn sàng tham dự quá trình này. Các ngân hàng Việt Nam vẫn bị đánh giá yếu kém trong giải quyết nợ xấu Với kinh nghiệm làm việc ở nhiều quốc gia trên thế giới, theo ông, bước đi trước nhất trong việc tái cấu trúc chi tiết hệ thống ngân hàng là gì? Bước đi đầu tiên, theo tôi, là phải xây dựng được niềm tin đối với người dân trong nước cũng như nhà đầu tư quốc tế về quá trình tái cấu trúc. Chỉ khi làm được điều này, các nhà đầu tư mới tìm đến và nhờ đó vốn sẽ được đổ vào thị trường và tạo nên tâm lý tích cực. Những chuyển biến không thể nhanh hơn của VAMC đang là một lý do tiêu biểu cho việc niềm tin vào quá trình tái cấu trúc đang suy giảm. Một kinh nghiệm tại Trung Quốc cho thấy, những hành động mang tính phối hợp giữa các bộ, ngành đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và nâng thẩm quyền của công ty quản lý tài sản để nó có thể giải quyết một cách chủ động và tự tái cấu trúc các khoản nợ xấu. Việt Nam nên có những hành động và những nắm tương tự như vậy. Tuy nhiên, cũng phải coi xét rằng, ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang ở một thế khó, vì cơ sở pháp lý chưa hoàn chỉnh từ đó có thể tự chỉ đạo quá trình mua bán - sáp nhập, tại đây giải quyết nợ xấu, thậm chí là cho vỡ nợ một số nhà băng. Đối với quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, sự hỗ trợ từ phía quốc gia, Chính phủ vững chắc sẽ góp phần không nhỏ. Ông bình luận gì về vấn đề này tại Việt Nam? Trên thực tiễn, các chính phủ thường đứng sau quá trình tái cấu trúc, không chỉ về phương diện pháp lý mà còn là người thúc đẩy việc cải thiện niềm tin trong nước và quốc tế. Với những động thái thiết thực và những sự giúp đỡ hăng hái, tâm lý hưng phấn trên thị trường sẽ xuất hiện và sẽ dần đạt được những kết quả khả quan. Theo ông, hiện có phải là thời điểm để một đôi ngân hàng nhỏ, yếu ở Việt Nam vỡ nợ? Không bao giờ có một thời điểm nè “tốt” để cho vỡ nợ các nhà băng cả. Không may thay, hệ thống nhà băng tại Việt Nam vẫn đang phải gây dựng niềm tin từ phía các khách hàng. Tuy nhiên, đang có một sự thăng bằng khá khó khăn giữa việc giúp đỡ cho các nhà băng gặp khó do quản trị kém và việc cho phép các nhà băng phá sản. Rất nhiều nước đã vượt qua được vấn đề này khi họ tự thành lập được một cơ chế bảo vệ tiền gửi, người gửi tiền có thể yên tâm gửi tiền vào ngân hàng. Tuy nhiên, việc này có ảnh hưởng dài hạn đến quá trình quản trị của các nhà băng (do các nhà băng yếu kém sẽ không phải chịu hậu quả do việc các khách hàng bị mất tiền gửi). Tôi nghĩ rằng, hệ thống nhà băng Việt Nam vẫn còn đang rất yếu và phí tổn để tôn tạo cả hệ thống còn cao hơn rất nhiều so với phí để hỗ trợ cho một ngân hàng yếu kém, những giải pháp mang tính đột phá hơn lại đang rất cần thiết để có thể ứng phó với tình trạng quản lý yếu kém tại các nhà băng. Bước đầu, ta có thể thảo luận về một dự thảo luật phá sản nhà băng, cho phép ngân hàng quốc gia có đủ thẩm quyền vỡ nợ ngân hàng. Đây sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà băng, chi tiết bắt buộc họ phải quản trị tốt hơn. Ông có thể nói rõ hơn về những yếu kém của hệ thống ngân hàng Việt Nam? Sự cạnh tranh khốc liệt trong nội bộ hệ thống khiến hệ thống nhà băng rất đông về số lượng, nhưng lại thiếu những nhà băng mang tính trụ cột cho nền kinh tế. Sẽ là tốt hơn khi có ít ngân hàng, nhưng chất lượng hoạt động tốt, có khả năng tạo lợi nhuận cao, đầu tư vốn vào công nghệ để hỗ trợ dịch vụ khách hàng và thăng bằng tài chính. Hai là yếu kém trong vấn đề giải quyết nợ xấu. Ba là yếu kém trong vận hành hoạt động, để đảm bảo rằng hoạt động và lý do cho hoạt động của ngân hàng hợp lý, cho vay - huy động cân bằng, không có tham nhũng và rửa tiền… Ông có khuyến nghị gì để giải quyết những điểm yếu này? Theo tôi, để giải quyết những yếu kém của hệ thống nhà băng Việt Nam bây chừ, trước nhất, cần phải có khung khổ pháp lý cho quá trình mua bán sáp nhập, tái cấu trúc các khoản nợ, cơ chế bảo vệ tiền gửi, luật phá sản ngân hàng… Bên cạnh đó, Chính phủ cần có cái nhìn rõ ràng và định hướng tái cấu trúc theo một kế hoạch thời gian chi tiết và cần tuân thủ theo kế hoạch đó. Đặc biệt, kiên tâm đến cùng để thực hiện sáng tỏ hoạt động, trong đó có việc áp dụng chuẩn mực lập và biểu hiện vắng tài chính quốc tế (IFRS) và khai triển hầu hết các khía cạnh của Basel 2… Nhuệ Mẫn